चांदवड तालुक्यातील सिंचन व्यवस्थेमध्ये दरसवाडी-डोंगरगाव कालवा आणि त्यावरील साठवण तलावांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. उर्धुळ आणि परिसरातील शेतीसाठी हे प्रकल्प पाण्याचे मुख्य स्रोत मानले जातात.
या प्रकल्पाची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
१. दरसवाडी-डोंगरगाव कालवा (Daraswadi-Dongargaon Canal)
हा कालवा प्रामुख्याने पुनद प्रकल्पातून (कळवण तालुका) येणार्या जास्तीच्या पाण्याचे वहन करण्यासाठी आणि चांदवड तालुक्यातील दुष्काळी भागाला पाणी पुरवण्यासाठी बांधण्यात आला आहे.
उद्देश: पावसाळ्यात जेव्हा धरणे ओव्हरफ्लो होतात, तेव्हा ते पाणी कालव्याद्वारे वळवून चांदवड आणि येवला तालुक्यातील तलाव भरले जातात.
लाभक्षेत्र: या कालव्यामुळे डोंगरगाव, दरसवाडी आणि आसपासच्या गावांमधील जमिनीच्या पाणी पातळीत मोठी वाढ झाली आहे.
२. दरसवाडी साठवण तलाव (Daraswadi Storage Tank)
दरसवाडी येथे कालव्यावर आधारित एक मोठा साठवण तलाव (धरण) बांधण्यात आलेला आहे.
सिंचन क्षमता: या तलावातून सुटणाऱ्या पाण्यामुळे परिसरातील शेकडो एकर शेती ओलिताखाली येते.
भूजल पुनर्भरण: हा तलाव भरल्यामुळे आसपासच्या ५ ते १० किमी परिसरातील विहिरी आणि विंधन विहिरींच्या (Borewells) पाणी पातळीत लक्षणीय सुधारणा होते.
३. डोंगरगाव मध्यम प्रकल्प (Dongargaon Project)
डोंगरगाव येथे कालव्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर साठवणुकीची व्यवस्था आहे.
पाणी वितरण: जेव्हा दरसवाडी तलाव पूर्ण क्षमतेने भरतो, तेव्हा पाणी पुढे डोंगरगाव प्रकल्पाकडे वळवले जाते.
स्थानिक शेतीला फायदा: उर्धुळ आणि जवळच्या गावांसाठी हा प्रकल्प वरदान ठरला आहे, कारण यामुळे भूगर्भातील पाणी टिकून राहते, जे बागायती शेतीसाठी (विशेषतः कांदा आणि द्राक्ष) अत्यंत गरजेचे आहे.
४. शेतीवर होणारा परिणाम
शाश्वत पाणी: या कालवा आणि तलावांमुळे वर्षातील १० ते १२ महिने शेतीसाठी पाणी उपलब्ध होण्यास मदत होते.
पिक पद्धतीत बदल: पूर्वी जेथे फक्त पावसाळी पिके घेतली जात होती, तेथे आता शेतकरी द्राक्ष बागा आणि डाळिंबासारखी नगदी पिके घेत आहेत.
ठिबक सिंचनास पूरक: तलावात पाणी उपलब्ध असल्यामुळे शेतकरी पाइपलाइनद्वारे पाणी आपल्या शेतापर्यंत नेऊन ठिबक सिंचनाचा प्रभावी वापर करत आहेत.